 |
 |
|||
| दिनांक: | ||||
             |
||||
| थंडीत सांध्याचे आणि स्नायुंचे विकार | ||||
|
||||
| > मुख्यपान | ||||
|
||||
| दिनांक: 24-04-2010 | ||||
| आता थंडीचे दिवस आलेत. भारतातील अनेक प्रदेशात कडाक्याची थंडी पडायला सुरवात झाली आहे. थंडीचे दिवस तसे आरोग्याच्या दृष्टीने उत्तम पोषक दिवस . म्हणूनच कदाचित एका हिंदी शायरने म्हटलं आहे, ''थंडी थंडी हवा में दिल लहेराये ,हाये जवानी दिवानी'' तर एक शायर आरोग्याच्या दृष्टीकोनातून थंडी असो कि उन्हाळा, असं ही म्हणतो की ठंडे ठंडे पानी से नहाना चाहिये, गाना आये या ना आये गाना चाहिये. पण तरीही जिवनाच्या या प्रवाहात आणि शरिराच्या व्याधी काही सुटत नाहीत. उन्हाळयात एखादी सांसर्गिक आजाराची साथ जोर धरु शकते. तसेच थंडीच्या दिवसातही शरीराच्या हाडांना जोडणाऱ्या सांध्याचे आणि स्नायुंचे विकार एखाद्याचं जीणं हैराण करुन सोडू शकते. हा विचार करुनच आकाशवाणी रत्नागिरीने थंडीसाठी सांध्याचे आणि स्नायुंचे विकार या विषयावर आपल्या जाणत्या श्रोत्यांना माहीती व्हावी, उपचार व्हावेत किंवा थंडीतील सांध्याच्या आणि स्नायुंच्या विकाराला बळी पडू नये, पडलात तर थोडी राहत मिळावी किंवा आरात मिळावा, यासाठी हा विषय मला दिला असावा, म्हणून मी विषयाच्या अंतरंगात शिरताना सर्वप्रथम श्रोत्यांच्यावतीने आकाशवाणीचे आभार मानतो आणि विषयाचे नाविन्य म्हणून मी त्यांचे अभिनंदन करतो. |
||||
|
||||
| एवढं असूनही या थंडीच्या दिवसात काही स्नायुंचे आणि हाडाच्या सांध्याचे विकार बळावतात. त्यात अतिशय महत्वाचा विकार म्हणजे संधीवात यालाच इंग्रजीत हुमॅटॉईडीं ईींहळींळी असं म्हणतात. हा एक प्रकारचा कोलोजन डिसीस असून आत सांध्याच्या आतील आवरण आणि त्यातील सायनोव्हियड फ्लुईड नावाचा सांधा हालचालीसाठी मोहम ठेवणारा द्रव पदार्थ त्यालाच आपण साध्या भाषेत वंगण म्हणू या, थंडीच्या लाटेमुळे हा पदार्थ कमी स्त्रवतो, यात आणि सांध्यांच्या हालचाली कुरकुर करायला लागतात. याच निव्वळ कारण एकच या काळात त्या त्या सांध्यात रक्तप्रवाह कमी पोहोचतो. संधीवाताचे सर्व स्नायु मला खायला द्या, म्हणून टाहो फोडतात. यालाच आपण म्हणतो, सांध्यांच दुखणं वाढलंय. मग एक एक सांधा अपुऱ्या रक्त पुरवठयामुळे दुखु लागतात. हाताची बोटे, पायाची बोटे, मानेचे आणि कंबरेचे सांधे, गुडघे इत्यादी सर्व स्नायु दुखल्याचा टाहो फोडतात. एखादा सहज म्हणून जातो, ''थंडी पडलीच आता सांधे दुखणारच.'' मग आता उपाय काय ? याचीच आपण आता माहिती करुन घेणार आहोत. यात वैद्यकीय सल्ल्याने औषधे घेणं हे महत्त्वाचं. दुसरं थंडीत सकाळी लवकर उठू नये. उठल्यास लोकरचे किंवा गरम कपडे घालावेत. कानटोपी घालावी. हवेवर उघडयावर फिरताना कान पूर्ण झाकलेले असावेत. पायात आणि हातात पायमोजे आणि हातमोजे असावेत. खूपच कडाक्याची थंडी असल्यास रात्री झोपताना ब्लँकेटचा आधार घ्यावा. सकाळी उठल्यावर सांधे जास्त आखडलेले असू शकतात, यालाच मॉर्निंग स्टीफनेस असे म्हणतात. याची काळजी कशी घ्यावी आता आपण याचा विचार करूया. |
||||
|
||||
| फ्रॅक्चर झालेले हाड पूर्ण बरे झाले तरीही किंवा बरे होण्याच्या मार्गावर असले तरीही सकाळच्या वेळी हा मॉर्निंग स्टीफनेस असतोच असतो. थंडीच्या दिवसात हा स्टीफनेस जरा जास्तच असतो. यात स्नायुंच्या आणि सांध्यांच्या पूर्ण होत असलेल्या हालचाली मंदावतात. किंवा अपूर्ण राहतात. किंवा पूर्ण होत नाहीत. झाल्यास खूप दुरवतात. मग पेशंट लगेच आपल्या तज्ञ डॉक्टरकडे धाव घेतो, म्हणतो ''डॉक्टर तुम्ही म्हणालात,तुमचं फॅक्चर पूर्ण जुळलं मग पुन्हा असा सकाळी का आखडला.'' त्याला कारण रात्रीचा एका पोझीशनमधील आराम. थंडीच्या दिवसात एकाच पोझीशनमध्ये राहून स्नायुंची हालचाल नियंत्रण आणि दुखण्यास कारणीभूत असलेला घटक द्रव लॅक्टीक ऍसीड त्या सांध्यात साचणं हे कारण आहे. तज्ञ सांगतात सकाळी उठून हालचाली करा. हळूवार हालचाली केल्या कि मग स्नायु आणि सांधा मोकळा व्हायला लागतो. थोडया वेळाने किंवा सकाळची कामे फुल स्विंगमध्ये आली की तोपर्यंत तो सांधा आणि स्नायु यांच्या पूर्व आणि पूर्ववत हालचाली व्हायला लागतात. पेशंटला आपल्या दैनंदिन कामात पूर्ण विसर पडतो. दैनंदिन कामे आटोपली की रात्री झोप आणि सकाळी पुन्हा येरे माझ्या मागल्या तीच परिस्थिती सुरु होते. मग हा डॉक्टर काही चांगला नाही, दुसऱ्या डॉक्टरकडे जा अशी डॉक्टर चेंजची सायकल सुरु होते. म्हणून अलिकडे तज्ञ आणि अनुभवी डॉक्टर आपल्या रुग्णांना तज्ञ आणि अनुभवी फिजिओथेरीपिस्ट किंवा ऑक्युपेशनल थेरापिस्टकडे जायला सांगतात. तो थेरापिस्ट रुग्णांना ह्या मॉर्निंग स्टिफनेस बद्दल आवर्जून माहिती देतो. त्याची भीती घालवतो. सकाळचे हलके व्यायाम समजावून सांगतो. रुग्णाचे समाधान होते. रुग्णाच्या हाडाच्या, सांधाच्या आणि स्नायुंच्या दुखण्याप्रमाणे साधारण हा स्टिफनेस ती स्थिती पूर्ण बरी झाल्यावरही तीन महिने ते दीड वर्ष राहते किंवा थंडीच्या दिवसात ही व्याधी उफाळून वर येते म्हणून रुग्णाने घाबरुन जावू नये. फिजिओथेरीपिस्टमध्ये रुग्णास पूर्ण स्वावंलबन झाल्यावरही तज्ञ अनुभवी थेरीपिस्ट म्हणूनच पेशंटला बरेच दिवस घरी स्वत:च स्वत:ला मदत करण्याचा सेल्फ हेल्थ एक्ससाईज प्रोग्रॅम देवून ठेवतात. दुखण्याची कल्पना देतात. त्यामुळे या रुग्णाची हे दु:ख, नि वेदना झेलण्याची पूर्व तयारी झालेली असते. मग मात्र तो कुरकुर न करता व्यायाम करत राहतो. आणि आपल्या सांध्याचे आणि स्नायुचे उत्तम आरोग्य जपतो.हेच संधीवाताच्या रुग्णानेही करावयाचे असते. म्हणूनच की काय वॉर्म अपची संकल्पना पुढे आली असावी |
||||
|
||||
| Go To Top Of Page | ||||
